Zasady przyznawania pomocy
W myśl ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, celem działania Ośrodka Pomocy Społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zapobieganie takim sytuacjom, poprzez podejmowanie działań zmierzających do ich życiowego usamodzielnienia.
Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń.
Komu przysługuje pomoc finansowa?
Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej prawo do świadczeń mają:
- osoby samotnie gospodarujące, których dochód nie przekracza kwoty 634 złotych, zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej;
- osoby w rodzinie, w których dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 złotych, zwanej kryterium dochodowym na osobę w rodzinie;
przy jednoczesnym występowaniu, co najmniej jednej z dysfunkcji:
- ubóstwa;
- sieroctwa;
- bezdomności;
- bezrobocia;
- niepełnosprawności;
- długotrwałej lub ciężkiej choroby;
- przemocy w rodzinie;
- potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi;
- potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;
- bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;
- trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą;
- trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
- alkoholizmu lub narkomanii;
- zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;
- klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Formy pomocy społecznej
Pomoc społeczna może być świadczona w formie pieniężnej lub niepieniężnej.
Świadczenia pieniężne
- Zasiłek stały – przysługujące osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, która spełnia kryterium dochodowe; wysokość zasiłku stałego zależy od wysokości dochodów osoby lub rodziny. Od kwoty wypłacanego zasiłku stałego odprowadzana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości zgodnej w obowiązującymi przepisami.
- Zasiłek okresowy – świadczenie adresowane do osób i rodzin bez dochodów lub o dochodach, które nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Wysokość zasiłku jest ustalana w zależności od posiadanych przez osobę lub rodzinę dochodów, tj. do wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem.
- Zasiłek celowy – świadczenie przyznawane na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej.
- Zasiłek celowy na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej – może być przyznany osobie albo rodzinie, którą dotknęło zdarzenie losowe (np. pożar) bądź, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Przyznawany jest niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
- Specjalny zasiłek celowy – świadczenie te może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium ustawowe.
Świadczenia niepieniężne
- Praca socjalna, czyli działalność zawodowa mająca na celu pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w środowisku społecznym poprzez pełnienie odpowiednich ról społecznych oraz tworzenie warunków sprzyjających temu celowi.
Praca socjalna prowadzona jest:
- z osobami i rodzinami w celu rozwinięcia lub wzmocnienia ich aktywności i samodzielności życiowej;
- ze społecznością lokalną w celu zapewnienia współpracy i koordynacji działań instytucji i organizacji istotnych dla zaspokajania potrzeb członków społeczności.
Praca socjalna świadczona jest osobom i rodzinom bez względu na posiadany dochód. W działalności tej wykorzystuje się właściwe jej metody i techniki, stosowane z poszanowaniem godności osoby i jej prawa do samostanowienia.
- Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania przysługują osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności lub innej przyczyny wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobom, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić z uwagi na pracę zawodową, odległe miejsce zamieszkania. Usługi świadczone są w mieszkaniu osoby, która takiej pomocy potrzebuje.
Pomoc w zakresie usług opiekuńczych obejmuje w szczególności:
- pomoc w codziennych zajęciach, takich jak: robienie zakupów, sprzątanie mieszkania w przypadku osoby samotnej, a sprzątanie pokoju chorego w przypadku zamieszkiwania z innymi członkami rodziny, przygotowywanie posiłków z uwzględnieniem diety, załatwianie spraw w urzędach, dbanie o czystość bielizny pościelowej i osobistej,
- mycie, kąpanie, ubieranie, prześcielanie łóżka, stosowanie zabiegów pielęgnacyjnych celem zapobiegania powstawaniu odleżyn i odparzeń, dozowanie lekarstw, karmienie, pomoc przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych,
- w miarę możliwości zapewnienie kontaktów z rodziną i otoczeniem.
- Specjalistyczne usługi opiekuńcze – pomoc dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić. Pomoc udzielana jest wyróżnionej grupie osób posiadającej zdiagnozowane zaburzenia psychiczne (osoby chore psychicznie, upośledzone umysłowo, wykazujące inne zakłócenia czynności psychicznych), a osoby te wymagają świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze są dostosowane do szczególnych potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi, wynikających z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności i obejmują m.in.:
- uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym: uczenie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, motywowanie do aktywności, prowadzenie treningów samoobsługi i umiejętności społecznych, wspieranie w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych (podtrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, organizowanie i spędzanie czasu wolnego itp.)
- pomoc w załatwianiu spraw urzędowych,
- wspieranie i pomoc w uzyskaniu zatrudnienia,
- pomoc w gospodarowaniu pieniędzmi,
- usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu,
- interwencje i pomoc w życiu w rodzinie,
- rehabilitację fizyczną,
- pielęgnację jako wspieranie procesu leczenia.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi są świadczone przez osoby posiadające kwalifikacje do wykonywania zawodu pedagoga, logopedy, fizjoterapeuty, psychologa lub innego zawodu dającego wiedzę i umiejętności pozwalające świadczyć te usługi. Specjaliści świadczący usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi muszą posiadać co najmniej półroczny staż m.in. w szpitalu psychiatrycznym, w środowiskowym domu samopomocy, domu pomocy społecznej dla osób z upośledzeniem umysłowym, placówce terapii lub placówce oświatowej, do której uczęszczają dzieci z zaburzeniami rozwoju lub upośledzeniem umysłowym. Usługi mogą świadczyć także osoby, które nabyły doświadczenie pracując już w ramach tego rodzaju usług.
Organizacja usług opiekuńczych
Przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych następuje na wniosek strony lub z urzędu. Do wniosku należy załączyć zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia i wskazaniu do pomocy usługowej. Po zgłoszeniu, w przeciągu 14 dni, pracownik socjalny Ośrodka, w miejscu zamieszkania osoby chorej, przeprowadza wywiad środowiskowy, którego celem jest ocena sytuacji życiowej klienta. Efektem wywiadu jest między innymi ustalenie ilości godzin opieki dziennie, zakresu tejże pomocy oraz ustalenie wysokości ewentualnej odpłatności za usługi. W ciągu 30 dni od daty złożenia wniosku Ośrodek wydaje decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia.
Wizyty opiekunki w środowisku chorego odnotowywane są w karcie pracy opiekunki i potwierdzane podpisem chorego lub osoby upoważnionej.
Postępowanie administracyjne o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi przeprowadza się na zasadach określonych w pierwszym punkcie. Wymagane jest również zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, uzasadniające korzystanie z tego rodzaju usług. Zaświadczenie to powinien wystawić lekarz psychiatra.
Odpłatność za świadczone usługi
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w decyzji o przyznaniu świadczenia w postaci usług opiekuńczych określa wysokość odpłatności za usługi, albo przyznaje to świadczenie nieodpłatnie. Odpłatność za usługi ustalana jest zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w Czerwieńsku.
Warunki i tryb ustalania oraz pobierania opłat za usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi określono w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych.
- Pobyt i usługi w domu pomocy społecznej.
Pobyt w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Pobyt w domu pomocy społecznej winien być ostatecznością, po wyczerpaniu wszystkich form pomocy środowiskowej.
Dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających, zwanych dalej „mieszkańcami domu”. Organizacja domu pomocy społecznej, zakres i poziom usług świadczonych przez dom uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności.
Wymagane dokumenty
Osoby ubiegające się o pomoc społeczną zobowiązane są do przedłożenia następujących dokumentów:
- podanie o udzielenie pomocy;
- dowód osobisty lub inny dokument stwierdzający tożsamość (do wglądu przez pracownika socjalnego);
- kserokopia orzeczenia określającego stopień niepełnosprawności lub całkowitą niezdolność do pracy lub zaliczenie do I lub II grupy inwalidów (oryginał do wglądu);
- dokumenty potwierdzające poniesione koszty leczenia;
- zaświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia netto z tytułu zatrudnienia (po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składki na ubezpieczenie chorobowe);
- zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych), zawierającego informacje o potrąconej zaliczce na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składki na ubezpieczenie chorobowe;
- dowód otrzymywania lub decyzja właściwego organu w sprawie ustalenia prawa do renty, emerytury, świadczenia przedemerytalnego, zasiłku przedemerytalnego;
- decyzja starosty o uznaniu lub odmowie uznania za osobę bezrobotną, utracie statusu osoby bezrobotnej, o przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu, wznowieniu wypłaty oraz utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium, dodatku aktywizacyjnego albo zaświadczenia o pozostawaniu w ewidencji bezrobotnych lub poszukujących pracy;
- zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzającego zobowiązanie do opłacania składki na ubezpieczenie społeczne rolników;
- oświadczenie o stanie majątkowym;
- zaświadczenie urzędu gminy o powierzchni gospodarstwa rolnego w hektarach przeliczeniowych;
- zaświadczenie o wysokości dochodu osiąganego z prowadzonej działalności gospodarczej, zawierającego informacje o wysokości potrąconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe i chorobowe;
- dokumenty określające status cudzoziemca w Rzeczypospolitej Polskiej.
W razie konieczności osoby ubiegające się o pomoc zobowiązane są do przedłożenia innych dokumentów potwierdzających trudną sytuację życiową, których wymagać może pracownik socjalny w celu zgromadzenia dokumentacji w prowadzonej sprawie.
